欢迎光临
我们一直在努力

线性代数学习教程,从入门到精通,矩阵及其运算 — 完整知识点与详细推导(3)

矩阵及其运算 — 完整知识点与详细推导


§1 线性方程组和矩阵

一、线性方程组的基本概念

定义(线性方程组)

含有 mmm 个方程、nnn 个未知数的线性方程组的一般形式为:

{a11x1+a12x2+⋯+a1nxn=b1a21x1+a22x2+⋯+a2nxn=b2⋯⋯⋯am1x1+am2x2+⋯+amnxn=bm\\begin{cases} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \\cdots + a_{1n}x_n = b_1 \\\\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \\cdots + a_{2n}x_n = b_2 \\\\ \\cdots \\cdots \\cdots \\\\ a_{m1}x_1 + a_{m2}x_2 + \\cdots + a_{mn}x_n = b_m \\end{cases}a11x1+a12x2++a1nxn=b1a21x1+a22x2++a2nxn=b2⋯⋯⋯am1x1+am2x2++amnxn=bm

其中 aija_{ij}aij 是第 iii 个方程中第 jjj 个未知数的系数,bib_ibi 是第 iii 个方程的常数项。

当所有 bi=0b_i = 0bi=0 时,称为齐次线性方程组;否则称为非齐次线性方程组。


二、矩阵的定义

定义(矩阵)

m×nm \\times nm×n 个数 aija_{ij}aiji=1,2,⋯ ,mi=1,2,\\cdots,mi=1,2,,mj=1,2,⋯ ,nj=1,2,\\cdots,nj=1,2,,n)排成的 mmmnnn 列的数表

A=(a11a12⋯a1na21a22⋯a2n⋮⋮⋮am1am2⋯amn)A = \\begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & \\cdots & a_{1n} \\\\ a_{21} & a_{22} & \\cdots & a_{2n} \\\\ \\vdots & \\vdots & & \\vdots \\\\ a_{m1} & a_{m2} & \\cdots & a_{mn} \\end{pmatrix}A=a11a21am1a12a22am2a1na2namn

称为 m×nm \\times nm×n 矩阵,简记为 A=(aij)m×nA = (a_{ij})_{m \\times n}A=(aij)m×nA=(aij)A = (a_{ij})A=(aij)

  • m×nm \\times nm×n 称为矩阵的型或阶
  • aija_{ij}aij 称为矩阵 AAA 的第 iii 行第 jjj 列的元素

三、特殊矩阵

名称定义记号
零矩阵 所有元素为零的矩阵 Om×nO_{m \\times n}Om×nOOO
nnn 阶方阵 行数等于列数,m=nm=nm=n AnA_nAn
单位矩阵 主对角线上元素为1、其余为0的方阵 EnE_nEnEEE
对角矩阵 非主对角线元素全为0的方阵 diag(λ1,λ2,⋯ ,λn)\\text{diag}(\\lambda_1,\\lambda_2,\\cdots,\\lambda_n)diag(λ1,λ2,,λn)
数量矩阵 λE\\lambda EλE,主对角线元素均为 λ\\lambdaλ λE\\lambda EλE
对称矩阵 AT=AA^T = AAT=A,即 aij=ajia_{ij} = a_{ji}aij=aji
反对称矩阵 AT=−AA^T = -AAT=A,即 aij=−ajia_{ij} = -a_{ji}aij=aji(主对角线必为0)

四、线性方程组的矩阵表示

线性方程组可写为矩阵方程:

AX=BAX = BAX=B

其中

A=(a11⋯a1n⋮⋮am1⋯amn),X=(x1x2⋮xn),B=(b1b2⋮bm)A = \\begin{pmatrix} a_{11} & \\cdots & a_{1n} \\\\ \\vdots & & \\vdots \\\\ a_{m1} & \\cdots & a_{mn} \\end{pmatrix}, \\quad X = \\begin{pmatrix} x_1 \\\\ x_2 \\\\ \\vdots \\\\ x_n \\end{pmatrix}, \\quad B = \\begin{pmatrix} b_1 \\\\ b_2 \\\\ \\vdots \\\\ b_m \\end{pmatrix}A=a11am1a1namn,X=x1x2xn,B=b1b2bm

AAA 称为系数矩阵,A~=(A∣B)\\tilde{A} = (A \\mid B)A~=(AB) 称为增广矩阵。


§2 矩阵的运算

一、矩阵的加法

定义:设 A=(aij)m×nA = (a_{ij})_{m \\times n}A=(aij)m×nB=(bij)m×nB = (b_{ij})_{m \\times n}B=(bij)m×n,则

A+B=(aij+bij)m×nA + B = (a_{ij} + b_{ij})_{m \\times n}A+B=(aij+bij)m×n

即对应元素相加。注意:只有同型矩阵才能相加。

运算律:

  • A+B=B+AA + B = B + AA+B=B+A(交换律)
  • (A+B)+C=A+(B+C)(A + B) + C = A + (B + C)(A+B)+C=A+(B+C)(结合律)
  • A+O=AA + O = AA+O=A
  • A+(−A)=OA + (-A) = OA+(A)=O,其中 −A=(−aij)-A = (-a_{ij})A=(aij)

  • 二、矩阵的数乘

    定义:设 A=(aij)m×nA = (a_{ij})_{m \\times n}A=(aij)m×nλ\\lambdaλ 为数,则

    λA=(λaij)m×n\\lambda A = (\\lambda a_{ij})_{m \\times n}λA=(λaij)m×n

    运算律:

  • 1⋅A=A1 \\cdot A = A1A=A
  • λ(μA)=(λμ)A\\lambda(\\mu A) = (\\lambda \\mu)Aλ(μA)=(λμ)A
  • λ(A+B)=λA+λB\\lambda(A + B) = \\lambda A + \\lambda Bλ(A+B)=λA+λB
  • (λ+μ)A=λA+μA(\\lambda + \\mu)A = \\lambda A + \\mu A(λ+μ)A=λA+μA

  • 三、矩阵的乘法(核心重点)

    定义:设 A=(aij)m×sA = (a_{ij})_{m \\times s}A=(aij)m×sB=(bij)s×nB = (b_{ij})_{s \\times n}B=(bij)s×n,则 AB=C=(cij)m×nAB = C = (c_{ij})_{m \\times n}AB=C=(cij)m×n,其中

    cij=∑k=1saikbkj=ai1b1j+ai2b2j+⋯+aisbsj\\boxed{c_{ij} = \\sum_{k=1}^{s} a_{ik} b_{kj} = a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j} + \\cdots + a_{is}b_{sj}}cij=k=1saikbkj=ai1b1j+ai2b2j++aisbsj

    关键要点:AAA 的列数必须等于 BBB 的行数。CCC(i,j)(i,j)(i,j) 元素 = AAA 的第 iii 行与 BBB 的第 jjj 列对应元素乘积之和。

    【详细例题】

    A=(1234),B=(5678)A = \\begin{pmatrix} 1 & 2 \\\\ 3 & 4 \\end{pmatrix}, \\quad B = \\begin{pmatrix} 5 & 6 \\\\ 7 & 8 \\end{pmatrix}A=(1324),B=(5768)

    AB=(1×5+2×71×6+2×83×5+4×73×6+4×8)=(19224350)AB = \\begin{pmatrix} 1\\times5+2\\times7 & 1\\times6+2\\times8 \\\\ 3\\times5+4\\times7 & 3\\times6+4\\times8 \\end{pmatrix} = \\begin{pmatrix} 19 & 22 \\\\ 43 & 50 \\end{pmatrix}AB=(1×5+2×73×5+4×71×6+2×83×6+4×8)=(19432250)

    运算律(逐一验证):

    (1) 结合律 (AB)C=A(BC)(AB)C = A(BC)(AB)C=A(BC)

    A=(aij)m×sA = (a_{ij})_{m \\times s}A=(aij)m×sB=(bjk)s×tB = (b_{jk})_{s \\times t}B=(bjk)s×tC=(ckl)t×nC = (c_{kl})_{t \\times n}C=(ckl)t×n

    左边 (AB)C(AB)C(AB)C(i,l)(i,l)(i,l) 元素:
    ∑k=1t(∑j=1saijbjk)ckl=∑k=1t∑j=1saijbjkckl\\sum_{k=1}^{t}\\left(\\sum_{j=1}^{s} a_{ij}b_{jk}\\right)c_{kl} = \\sum_{k=1}^{t}\\sum_{j=1}^{s} a_{ij}b_{jk}c_{kl}k=1t(j=1saijbjk)ckl=k=1tj=1saijbjkckl

    右边 A(BC)A(BC)A(BC)(i,l)(i,l)(i,l) 元素:
    ∑j=1saij(∑k=1tbjkckl)=∑j=1s∑k=1taijbjkckl\\sum_{j=1}^{s} a_{ij}\\left(\\sum_{k=1}^{t} b_{jk}c_{kl}\\right) = \\sum_{j=1}^{s}\\sum_{k=1}^{t} a_{ij}b_{jk}c_{kl}j=1saij(k=1tbjkckl)=j=1sk=1taijbjkckl

    由于有限求和可以交换顺序,两式相等。■\\blacksquare

    (2) 分配律 A(B+C)=AB+ACA(B+C) = AB + ACA(B+C)=AB+AC(B+C)A=BA+CA(B+C)A = BA + CA(B+C)A=BA+CA

    验证 A(B+C)=AB+ACA(B+C) = AB + ACA(B+C)=AB+AC

    左边的 (i,j)(i,j)(i,j) 元素:∑kaik(bkj+ckj)=∑kaikbkj+∑kaikckj\\displaystyle\\sum_{k} a_{ik}(b_{kj}+c_{kj}) = \\sum_{k} a_{ik}b_{kj} + \\sum_{k} a_{ik}c_{kj}kaik(bkj+ckj)=kaikbkj+kaikckj

    右边的 (i,j)(i,j)(i,j) 元素:(AB)ij+(AC)ij=∑kaikbkj+∑kaikckj(AB)_{ij} + (AC)_{ij} = \\displaystyle\\sum_{k} a_{ik}b_{kj} + \\sum_{k} a_{ik}c_{kj}(AB)ij+(AC)ij=kaikbkj+kaikckj

    两者相等。■\\blacksquare

    (3) λ(AB)=(λA)B=A(λB)\\lambda(AB) = (\\lambda A)B = A(\\lambda B)λ(AB)=(λA)B=A(λB) — 类似可证。

    重要注意:矩阵乘法一般不满足交换律!

    • ABABAB 不一定等于 BABABA
    • AB=OAB = OAB=O 不能推出 A=OA = OA=OB=OB = OB=O

    反例:A=(1000)A = \\begin{pmatrix} 1 & 0 \\\\ 0 & 0 \\end{pmatrix}A=(1000)B=(0010)B = \\begin{pmatrix} 0 & 0 \\\\ 1 & 0 \\end{pmatrix}B=(0100),则 AB=(0000)=OAB = \\begin{pmatrix} 0 & 0 \\\\ 0 & 0 \\end{pmatrix} = OAB=(0000)=O,但 A≠OA \\neq OA=OB≠OB \\neq OB=O

    方阵的幂:Ak=A⋅A⋯A⏟k个A^k = \\underbrace{A \\cdot A \\cdots A}_{k \\text{个}}Ak=kAAA,规定 A0=EA^0 = EA0=E

    性质:AkAl=Ak+lA^k A^l = A^{k+l}AkAl=Ak+l(Ak)l=Akl(A^k)^l = A^{kl}(Ak)l=Akl


    四、矩阵的转置

    定义:将 A=(aij)m×nA = (a_{ij})_{m \\times n}A=(aij)m×n 的行列互换,得到的 n×mn \\times mn×m 矩阵称为 AAA 的转置矩阵:

    AT=(aji)n×mA^T = (a_{ji})_{n \\times m}AT=(aji)n×m

    ATA^TAT 的第 iii 行第 jjj 列元素 = AAA 的第 jjj 行第 iii 列元素。

    运算律:

  • (AT)T=A(A^T)^T = A(AT)T=A
  • (A+B)T=AT+BT(A+B)^T = A^T + B^T(A+B)T=AT+BT
  • (λA)T=λAT(\\lambda A)^T = \\lambda A^T(λA)T=λAT
  • (AB)T=BTAT\\boxed{(AB)^T = B^T A^T}(AB)T=BTAT(注意顺序颠倒)
  • 第4条的证明:

    A=(aij)m×sA = (a_{ij})_{m \\times s}A=(aij)m×sB=(bij)s×nB = (b_{ij})_{s \\times n}B=(bij)s×n

    (AB)T(AB)^T(AB)T(j,i)(j,i)(j,i) 元素 = (AB)ij=∑k=1saikbkj(AB)_{ij} = \\displaystyle\\sum_{k=1}^{s} a_{ik}b_{kj}(AB)ij=k=1saikbkj

    (BTAT)(B^TA^T)(BTAT)(j,i)(j,i)(j,i) 元素 = ∑k=1s(BT)jk(AT)ki=∑k=1sbkj⋅aik=∑k=1saikbkj\\displaystyle\\sum_{k=1}^{s} (B^T)_{jk}(A^T)_{ki} = \\sum_{k=1}^{s} b_{kj} \\cdot a_{ik} = \\sum_{k=1}^{s} a_{ik}b_{kj}k=1s(BT)jk(AT)ki=k=1sbkjaik=k=1saikbkj

    两者相等,故 (AB)T=BTAT(AB)^T = B^TA^T(AB)T=BTAT■\\blacksquare

    推广:(A1A2⋯Ak)T=AkT⋯A2TA1T(A_1 A_2 \\cdots A_k)^T = A_k^T \\cdots A_2^T A_1^T(A1A2Ak)T=AkTA2TA1T


    §3 逆矩阵

    一、逆矩阵的定义

    定义:对于 nnn 阶方阵 AAA,若存在 nnn 阶方阵 BBB,使得

    AB=BA=EAB = BA = EAB=BA=E

    则称 AAA 是可逆的(非奇异的),BBB 称为 AAA 的逆矩阵,记为 A−1A^{-1}A1

    逆矩阵若存在则唯一:设 BBBCCC 都是 AAA 的逆矩阵,则

    B=BE=B(AC)=(BA)C=EC=C■B = BE = B(AC) = (BA)C = EC = C \\quad \\blacksquareB=BE=B(AC)=(BA)C=EC=C


    二、行列式的几个重要性质(预备知识)

    性质1:∣AT∣=∣A∣|A^T| = |A|AT=A

    性质2:∣AB∣=∣A∣⋅∣B∣|AB| = |A| \\cdot |B|AB=AB(行列式的乘法性质)

    性质2的证明:设 A=(aij)nA = (a_{ij})_nA=(aij)nB=(bij)nB = (b_{ij})_nB=(bij)n,构造 2n2n2n 阶矩阵

    D=(AO−EB)D = \\begin{pmatrix} A & O \\\\ -E & B \\end{pmatrix}D=(AEOB)

    通过行列式的展开性质(此处略去完整的分块行列式计算),可证明 ∣D∣=∣A∣∣B∣|D| = |A||B|D=A∣∣B

    另一方面,将 DDD 进行列变换(将前 nnn 列乘以相应元素加到后 nnn 列),可以化为

    D′=(AAB−EO)D' = \\begin{pmatrix} A & AB \\\\ -E & O \\end{pmatrix}D=(AEABO)

    再按后 nnn 列展开可得 ∣D′∣=∣AB∣|D'| = |AB|D=AB。由于列变换不改变行列式,∣D∣=∣D′∣|D| = |D'|D=D,故 ∣AB∣=∣A∣∣B∣|AB| = |A||B|AB=A∣∣B■\\blacksquare

    推广:∣A1A2⋯Ak∣=∣A1∣∣A2∣⋯∣Ak∣|A_1 A_2 \\cdots A_k| = |A_1||A_2|\\cdots|A_k|A1A2Ak=A1∣∣A2Ak


    三、伴随矩阵

    定义:对于 nnn 阶方阵 A=(aij)A = (a_{ij})A=(aij)AijA_{ij}Aij∣A∣|A|A 中元素 aija_{ij}aij 的代数余子式,则称

    A∗=(A11A21⋯An1A12A22⋯An2⋮⋮⋮A1nA2n⋯Ann)A^* = \\begin{pmatrix} A_{11} & A_{21} & \\cdots & A_{n1} \\\\ A_{12} & A_{22} & \\cdots & A_{n2} \\\\ \\vdots & \\vdots & & \\vdots \\\\ A_{1n} & A_{2n} & \\cdots & A_{nn} \\end{pmatrix}A=A11A12A1nA21A22A2nAn1An2Ann

    AAA 的伴随矩阵。注意 A∗A^*A(i,j)(i,j)(i,j) 位置放的是 AjiA_{ji}Aji(下标互换)。

    核心定理:AA∗=A∗A=∣A∣EAA^* = A^*A = |A|EAA=AA=AE

    详细证明:

    AA∗=(a11a12⋯a1na21a22⋯a2n⋮⋮⋮an1an2⋯ann)(A11A21⋯An1A12A22⋯An2⋮⋮⋮A1nA2n⋯Ann)AA^* = \\begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & \\cdots & a_{1n} \\\\ a_{21} & a_{22} & \\cdots & a_{2n} \\\\ \\vdots & \\vdots & & \\vdots \\\\ a_{n1} & a_{n2} & \\cdots & a_{nn} \\end{pmatrix} \\begin{pmatrix} A_{11} & A_{21} & \\cdots & A_{n1} \\\\ A_{12} & A_{22} & \\cdots & A_{n2} \\\\ \\vdots & \\vdots & & \\vdots \\\\ A_{1n} & A_{2n} & \\cdots & A_{nn} \\end{pmatrix}AA=a11a21an1a12a22an2a1na2nannA11A12A1nA21A22A2nAn1An2Ann

    (AA∗)(AA^*)(AA) 的第 (i,j)(i,j)(i,j) 元素为:

    ∑k=1naikAjk\\sum_{k=1}^{n} a_{ik} A_{jk}k=1naikAjk

    根据行列式展开定理(按行展开):

    • i=ji = ji=j 时:∑k=1naikAik=∣A∣\\displaystyle\\sum_{k=1}^{n} a_{ik}A_{ik} = |A|k=1naikAik=A(行列式按第 iii 行展开)
    • i≠ji \\neq ji=j 时:∑k=1naikAjk=0\\displaystyle\\sum_{k=1}^{n} a_{ik}A_{jk} = 0k=1naikAjk=0(相当于将 ∣A∣|A|A 的第 jjj 行替换为第 iii 行后的行列式,有两行相同,故为0)

    因此 AA∗=∣A∣⋅EAA^* = |A| \\cdot EAA=AE。同理可证 A∗A=∣A∣⋅EA^*A = |A| \\cdot EAA=AE■\\blacksquare


    四、逆矩阵的求法

    定理:nnn 阶方阵 AAA 可逆   ⟺  \\iff ∣A∣≠0|A| \\neq 0A=0(即 AAA 为非奇异矩阵),且

    A−1=1∣A∣A∗\\boxed{A^{-1} = \\frac{1}{|A|} A^*}A1=A1A

    证明:

    **(充分性)**若 ∣A∣≠0|A| \\neq 0A=0,由 AA∗=∣A∣EAA^* = |A|EAA=AE,得

    A⋅A∗∣A∣=EA \\cdot \\frac{A^*}{|A|} = EAAA=E

    所以 A−1=1∣A∣A∗A^{-1} = \\dfrac{1}{|A|}A^*A1=A1A

    **(必要性)**若 AAA 可逆,则存在 A−1A^{-1}A1 使得 AA−1=EAA^{-1} = EAA1=E,取行列式:

    ∣AA−1∣=∣A∣⋅∣A−1∣=∣E∣=1|AA^{-1}| = |A| \\cdot |A^{-1}| = |E| = 1AA1=AA1=E=1

    ∣A∣≠0|A| \\neq 0A=0■\\blacksquare

    推论:若 AB=EAB = EAB=E(或 BA=EBA = EBA=E),则 B=A−1B = A^{-1}B=A1

    证明:∣AB∣=∣A∣∣B∣=∣E∣=1|AB| = |A||B| = |E| = 1AB=A∣∣B=E=1,所以 ∣A∣≠0|A| \\neq 0A=0AAA 可逆。再在 AB=EAB = EAB=E 两边左乘 A−1A^{-1}A1B=A−1B = A^{-1}B=A1


    五、逆矩阵的运算性质

    AAABBBnnn 阶可逆矩阵,λ≠0\\lambda \\neq 0λ=0

  • (A−1)−1=A(A^{-1})^{-1} = A(A1)1=A

    证明:A−1A=EA^{-1}A = EA1A=E,所以 AAAA−1A^{-1}A1 的逆矩阵。

  • (λA)−1=1λA−1(\\lambda A)^{-1} = \\dfrac{1}{\\lambda}A^{-1}(λA)1=λ1A1

    证明:(λA)(1λA−1)=λ⋅1λ⋅AA−1=E(\\lambda A)\\left(\\dfrac{1}{\\lambda}A^{-1}\\right) = \\lambda \\cdot \\dfrac{1}{\\lambda} \\cdot AA^{-1} = E(λA)(λ1A1)=λλ1AA1=E

  • (AB)−1=B−1A−1(AB)^{-1} = B^{-1}A^{-1}(AB)1=B1A1(注意顺序颠倒)

    证明:(AB)(B−1A−1)=A(BB−1)A−1=AEA−1=AA−1=E(AB)(B^{-1}A^{-1}) = A(BB^{-1})A^{-1} = AEA^{-1} = AA^{-1} = E(AB)(B1A1)=A(BB1)A1=AEA1=AA1=E

  • (AT)−1=(A−1)T(A^T)^{-1} = (A^{-1})^T(AT)1=(A1)T

    证明:AT(A−1)T=(A−1A)T=ET=EA^T(A^{-1})^T = (A^{-1}A)^T = E^T = EAT(A1)T=(A1A)T=ET=E

  • ∣A−1∣=1∣A∣|A^{-1}| = \\dfrac{1}{|A|}A1=A1

    证明:由 ∣A∣∣A−1∣=∣E∣=1|A||A^{-1}| = |E| = 1A∣∣A1=E=1

  • (A∗)−1=1∣A∣A=(A−1)∗(A^*)^{-1} = \\dfrac{1}{|A|}A = (A^{-1})^*(A)1=A1A=(A1)

    证明:由 A∗=∣A∣A−1A^* = |A|A^{-1}A=AA1,则 (A∗)−1=1∣A∣(A−1)−1=1∣A∣A(A^*)^{-1} = \\dfrac{1}{|A|}(A^{-1})^{-1} = \\dfrac{1}{|A|}A(A)1=A1(A1)1=A1A

  • 赞(0)
    未经允许不得转载:171主机测评 » 线性代数学习教程,从入门到精通,矩阵及其运算 — 完整知识点与详细推导(3)
    分享到: 更多 (0)

    评论 抢沙发

    • 昵称 (必填)
    • 邮箱 (必填)
    • 网址